Hotela duten Nafarroako upategi onenak

Imajinatzen al duzu horizontean galtzen diren mahasti atseginen artean esnatzea? Nafarroako ardoa maite baduzu, plan zoragarria dugu zuretzat: hartu ostatua hotela duen nafar upategi batean, leku idiliko batean, egur- eta mahats-usain gozoa dariola. Edo, nahiago baduzu, Iratiko oihanaren bihotzean, iglu edo zuhaitz-etxe paregabe batean, ipuinetan bezala. Labur esanda, ahaztuko ez dituzun esperientziak, ardoaren zaporea, Nafarroako gastronomiaren onena eta natura bizi-bizia uztartzen dituztenak. 

ago de Cirsus: Nafarroako premium ardoa, izarren eta mahatsondoen artean

Pago de Cirsus upategian (Ablitas), mahatsondoen artean lo egiteko ametsa errealitate bihurtzen da. Imajina ezazu piknik bat, Moncayoko mendilerroan, mahasti eta olibadien artean, premium ardoek ahosabaia laztantzen dizutela, Nafarroako jaki tipikoak gozagarri: arkumea, boilurra eta oliba-olioa. 

Ondoren, gaua iristean, paisaia eder horren parte bihurtuko da logela; izan ere, kultura aberatsaren adierazpena da paisaia hori, mendetan zehar sustraitua. Hemen lo egitea berezia baita: zure gogoa baretuko da ardoaren zikloa aurrera doan bitartean, eta horren parte izango zara! 

Biharamunean, handik oso gertu, bertako oliba-olio birjina estra ezagutzeko aprobetxa dezakezu: gure urrezko elixir berezia, Nafarroako ardoekin ezin hobeto uztar daitekeena. Aceite Artajo etxaldera joko dugu: aparteko oliba-olio birjina estra ekologiko ekoizten dute bertan. Nafarroan laborantzaren prozesu naturalak zaintzen baititugu... Baita azaldu ere! Bada, bisita gidatu batean, olibadiak ezagutuko ditugu, baita olio-errota eta etxalde osoa ere. Hainbat ekoibilbide eskaintzen dituzte, inguruko biodibertsitatearen eta laborantzako praktika jasangarrien berri emateko. Olioturismoko esperientzia zinez zoragarria, inguruko paisaiarekin eta nekazaritzaren historiarekin konektatzeko. 

Hala harrapatuko gaitu bigarren eguneko iluntzeak: olibondo zahar baten oinean eserita, olio gozo-gozoa dastatzen dugularik, Nafarroako produktu tipikoek lagunduta –artisau hestebeteak, ore amako ogiak eta etxeko kontserbak–. Eta edateko, nola ez, mokofinenak ere liluratzeko gai diren zuri gaztea, gorri fresko eta fruta-gustukoa edo beltza espezia-ukitu garratzekin. 

Nafarroako gastronomia tipikoa dastatzeko beste aukera bat Choko de Remigio jatetxera jotzea da. 60 urteko historia du, eta sormenezko errezetak prestatzen dituzte, ingurua eta sasoia oinarri –bereziki ortuko barazkiak–.

Eta, esperientzia borobiltzeko, ez dago Errege Bardea esploratzea baino aukera hoberik: Pirinioetatik ordubetera dagoen benetako basamortu horretan –Biosferaren Erreserba izendatua– zur eta lur utziko zaitu, denboraren joanak zizelkatutako ilargiko paisaiak. Gida espezializatu baten eskutik, txokorik onenak ezagutu ahal izango dituzu, eta Nafarroako leku enblematikoenetako baten tokiko fauna, flora eta ohiturei buruzko guztia ikasi.​​​​​​​

Historia, lasaitasuna eta abentura Fiteron

Ondoren, artea eta historia gozagarri Fiteroko monasteriora joango gara: iberiar penintsulako lehenengo eraikin zistertarra da, monumentu nazionala 1931tik. Bisita gidatu batean, Erdi Aroko multzo horren historia ezagutuko dugu, klaustroaren alboko gelen sekretuak eta guzti: Erdi Aroko sukaldea, beheko klaustroa, jangela eta kapitulu-gela ikusgarria.

Eta ondo merezitako lasaitasunerako unea heldu da! Fiteroko bainuetxe ezaguneko ur termaletan murgilduko gara: historia, natura eta osasuna batzen dituen esperientzia biribila, erabateko ongizatea. Besteak beste, burbuilazko oheak, ur-jauziak, saunak edo lurrun-bainuak dituzte, baita tratamendu estetiko eta terapeutikoen sorta zabala ere, mundutik atseden hartzeko. Horrez gain, bi hotel xarmagarri daude, ezingo duzu ezetz esan. 

Eta, alde egin baino lehen, beste paraje berezi bat ezagutu behar duzu: Fiteroko herrigunetik abiatzen den Las Roscas zirkuitua. Zortzi kilometroko ibilbide horretan, nekazaritza-bideak eta ipuinetatik ateratako txokoak zeharkatuko ditugu, oinez edo BTTn. Horien artean, Mairuaren kobazuloa, Bécquerren kondaira baten tokia. Eta, dena ikusi dugula dirudienean... bat-batean, Las Roscas. Milioika urtetako higadurak zizelkatutako harrizko formazioak dira, eta argiaren eta ikuspegiaren arabera aldatu egiten dira. Bideari segituz gero, abiapuntura itzuliko gara, Fiteroko esentziaraino bidaia egin dugun sentsazioarekin.

Baina abentura ez da hemen amaitzen! Izan ere, oraindik ibilbide gidatu bat dugu zain Erriberan barrena, buggy-an zein quad-ean, inguruko labore-lurrak eta paisaiak gozagarri: Besteak beste, Cascante, Lor aintzira edo Barillasko milaka urteko olibondo bitxiak ezagutuko ditugu bidean. 

Tuterako judutegien ondarea

Tuteran geldialdia egingo dugu judutegi ospetsuak ezagutzeko; izan ere, Nafarroako garrantzitsuenak izan ziren XIII. mendean. Ibilbide gidatuari ekingo diogu antzinako istorioz betetako harrizko labirinto horretan zehar: Moisesen erlijioaren lehen jarraitzaileak iristeak zer ekarri zuen ezagutuko dugu, Ebroko haranaren inguruko lehen kokalekuetatik andalustar judaismoaren gailurreraino. 

Enoturismoa letra larriz Pago de Arínzanon

Estellerrian, Pago de Arínzano etxalde ikusgarriak ere landa-turismoko esperientzia liluragarria eskaintzen digu, mahastien, basoaren eta isiltasunaren babesean. 

350 hektareako ingurune babestu batean esnatuko gara, Ega ibaiaren ertzean; besteak beste, XVI. mendeko leinu-etxeko dorrea, XVIII. mendeko etxetzarra –egun habitagarria da– eta XIX. mendeko eliza daude bertan. Arkitektura tradizional horrek liluratuko gaitu; izan ere, kontrastea egiten du upategiko XXI. mendeko sarrerarekin: Rafael Moneo arkitekto espainiar ospetsuak diseinatu zuen, eta ardoa egiteko prozesuak integratzen ditu ingurune historikoarekin.

1.000 urteko historian zehar, monjeek, jauntxoek, mahastizainek eta ardogileek zaindu izan dute toki hori, eta beti egon da ardoari lotuta, jaiotzen den lurraren indarra eta grazia gordetzen baitu, Nafarroako gastronomiako onenarekin lerrokatuta.

Anfiteatro zabal horretan, ikusiko dugu lurrak, harriak eta urak tokiari energia berezia ematen diotela, eta ilunabarrean ere geratzeko gogoa emango digu. 

Nafarroako boilurra: errotik usaintzen eta dastatzen den esperientzia

Arintzanon gaudela, ezin dugu galdu Nafarroako gastronomiaren altxor preziatuenetako bat esploratzeko aukera: boilurra. Boilurraren Museoa bisitatuko dugu Metautenen, ikusiko dugu boilur-txakur batek sukaldaritzako harribitxi horiek lurpetik nola ateratzen dituen eta betiko ulertuko dugu zergatik den osagai hori hain preziatua mundu osoko gourmeten artean. 

Ruako San Pedroko milurteko harrien eta Arellanoko Musen villaren artean

Donejakue bideko oihartzunak gidatuta, Ruako San Pedro elizaren silueta erromanikoak liluratuko gaitu; harrizko zaindari bat balitz bezala altxatzen da Lizarran. Atari gingildunetik dorreraino, presarik gabe ibili, eta klaustro ederrean geldituko gara: Nafarroako erromanikoaren harribitxia da, eta kapitel bakoitzak Lizarraren Erdi Aroko arimaren zati bat kontatzen du. 

​​​​​​​Eta handik K.o. I. eta IV. mendeetara joango gara: Arellanoko Musen villa nekazaritza eta ardogintzarako erabiltzen zuten erromatarrek, eta aurrerago, Zibele eta Attis gurtzeko. Gaur egun, artearen eta kulturaren sinbolo da; bederatzi musak irudikatzen dituzten mosaiko erromatarrak eta txoko paregabeak ditu, hala ardoa egiteko fumarium-a nola zisterna, iragan garai horretako sekretuen zaindari. 

Ur-abentura Allozko urtegian

Eta milurteko harrietatik uretako paisaia batera goaz! Deierri eta Gesalatz artean Allozko urtegia dago, Nafarroako “hondartz”etako bat, piraguan zein paddle surfeko oholean nabigatzeko aukera eskaintzen duena. Ondoren,  Henri Lenaerts Museoan, egilearen historia ezagutzeko aprobetxatuko dugu.

Emozioz beteriko eguna amaituta, Irantzuko Lurrak eta inguruko Nafarroako upategiak izango ditugu ezagutzeko zain oraindik ere, baita paisaia paregabeetara eramango gaituzten bidexka ugari ere. Edateaz gain, Nafarroako ardoa sentitu egiten baita. Eta gure lurren izaera ohoratzen duen bizitza-filosofiatzat dugu.

Zatoz gurekin bidaian!