Zoaz hiri batera

Zoaz hiri batera

Ezagut ezazu Nafarroako hirien xarma

Nafarroako hirietan turismoa egitea hauxe da, errutina saihestu eta une bakoitzaz gozatzea.

Iruña aukeratzen baduzu, bertako ondare historiko zoragarriak, alde zaharrak (Erdi Aroko elizez betea), karriketako giroak eta berdeguneek aho bete hortz utziko zaituzte, ziur. Are gehiago, horri gehitzen badizkiozu Erdi Aroko harresien distira, bertako gastronomia (bereziki pintxoak) eta kultura-eskaintza bikaina.

Hiri txikiagoetara hurbiltzea erabakitzen baduzu (adibidez, Tutera edo Lizarra), kultura-ondare sinestezina izanen duzu eskura, lasai-lasai bisitatzen ahalko duzuna. Gainera, horri gastronomia, natura eta plan lasaiagoak gehitzen ahal dizkiozu. Asteburu batek aukera ugari ematen baititu.

Zure txango luzean beste plan batzuk bururatuko zaizkizu eta, horiek egiteko gogoz, itzuli eginen zara!

Iruña, Erresumako hiriburua

Lekurik egokiena asteburuko txangoa egiteko. Edo, egutegiaren arabera, zubi batean joateko.

Izan ere, Iruñeak ondasun ugari ditu:

  • Ikaragarri gozatzeko moduko gastronomia, pintxo goxoekin.

    Una gastronomía de toma pan y moja con los pinchos como protagonistas.

  • Ondare historiko bikaina, bikainik inon bada, eta anitz berdegune.

    Un patrimonio histórico de 10 y zonas verdes a montones.

  • Etengabeko bizitza kulturala, hiria borborka baitago.

    Una vida cultural que nunca para en una ciudad llena de inquietudes.

  • Eta sanferminak, UNESCOren ondare immateriala, mundu guztian ezagutzen den besta.

    Y los Sanfermines, Patrimonio Inmaterial de la UNESCO, conocidos en todo el planeta.

Baina kontuz, hau hasiera besterik ez da!

Para saber por dónde te mueves

Recorre Pamplona siguiendo el plano de la ciudad.

Tutera, hirietan bigarrena

Tutera, hirietan bigarrena

Hiriburuaren ondoren garrantzi handiena duena. Hiri xarmagarria, Bardeako idortasunaren eta baratzeetako berde minaren artean jaioa.

Historiaz josia dago: musulmanek 802. urtean sortu zuten, nahiz eta lau mendez elkarrekin bizi izan ziren musulmanak beraiek, juduak eta mozarabiarrak. Horiek guztiek kultura mestizajea eragin zuten, gaur egun hiriko karrikek oraindik jariatzen dutena. Horrexegatik dago sartuta Tutera Espainiako Juderien Sarean (hau da, Sefaradeko Bidean).

Ondoren, kristauak heldu, eta hasitako lana biribildu zuten. Guztiei esker, Tutera multzo artistiko liluragarria da egiaz. Nahitaez bisitatu beharrekoak dira Foruen plaza, katedral harrigarria, elizak eta jauregiak, pasadizoak, harresiak eta talaiak. 

Tutera xarmaz beteriko hiria da, oinez ikusteko modukoa, eta bertan historia eta jaki onak uztartzen dira. Badakizu barazkien erregina dela? Orburu, zainzuri, kukulu, borraja eta kardu gurienak Ebroren ertzetatik datoz. Eta, horietako batzuk nahasiz, Tuterako plater ospetsuena prestatzen da: menestra gozoa. 

Era berean, festa eta tradizio asko ditu. Hiriak Santa Ana zaindaria omentzen du uztailaren 24tik 30era bitartean. Halaber, interes historiko-kulturalekoak dira Aste Santuan ospatzen diren Volatin eguna eta Aingeruaren jaitsiera izeneko festak.

  • Tutera, hirietan bigarrena

    Andre Maria katedrala

    Monumentu nazionala da 1884az geroztik. Estilo gotikoko eraikin honek hiru portada eder ditu, eta horien artean Judizioaren Portada ikusgarria nabarmentzen da, erromanikoa eta gotikoa  uztartzen dituena.

    Ikusi beharrekoak dituzu haren klaustro erromanikoa (Tuterako Museotik sartuko zara bertara) eta Santa Anaren –Tuterako zaindariaren– kapera barrokoa.

  • Tutera, hirietan bigarrena

    Foruen plaza

    Ezinbestean ikusi beharrekoa, Tuteraren bihotza baita.

    Zezen-plaza izan zen, erdiko kioskoa du, eta etxeen fatxadetan Erriberako herrien armarriak daude. Erlojuaren etxea gailentzen da, hiriko ospakizun guztiak bertatik bertara ikusten dituena: Aste Santua eta Baile de la revoltosa delakoa, besteak beste.

  • Tutera, hirietan bigarrena

    San Adriango markesaren jauregia

    Berpizkundeko jauregi nafar onena da! Izan ere, aberastasun ugari ditu: argi-patioa, teilatu-hegal ikusgarria, muralak eta mendeetako historia. Goya berak erretratatu zuen markesa, eta obra hori Nafarroako museoan ikus dezakegu.

    Uharteko markesaren jauregia ere nabarmentzekoa da. Dekorazio ugariko fatxada du, eta eskailera inperial bikoitza, askoren ustez Nafarroako ederrena.

  • Tutera, hirietan bigarrena

    Magdalena eliza

    Interes kulturaleko ondasun deklaratu zen –dagoeneko hiru aipatu ditugu–, eta 3 ataleko dorre lerden bat kontserbatzen du, Nafarroan dauden dorre erromaniko gutxietako bat, alegia.  Portada ere erromanikoa da, eta handik barnera sartutakoan, erretaula plateresko eder bat ikusiko dugu.

    Aprobetxatu Juderia Berriaren auzoa ezagutzeko eta San Miguel karrikaren inguruan dauden kalezulo bihurrien egituraz gozatzeko.

     

  • Tutera, hirietan bigarrena

    Ebro gaineko zubia

    Ebro gaineko zubia da Tuterako Erdi Aroko arkitektura zibilaren lehen erakusgarria. Iruñetik NA-134 errepidetik sartzean topatuko duzu. 17 ojiba-arku erdizirkular eta 360 metroko luzera ditu, eta Tuterako panoramika onenetako bat eskaintzen du. Ebro ibaia jariotsuena da Nafarroan, eta zubian hainbat birmoldaketa egin behar izan dira emariaren erasoari eusteko.

    Hain da handia zubi horren garrantzi estrategikoa, non Tuterak hiriko ikur eta armarritzat jo zuen.

  • Tutera, hirietan bigarrena

    Monreal dorrea

    Defentsako dorre zaharra, XIII. mendekoa, ikuspegi liluragarriak dituena.

    Adreiluzko eraikin hexagonal bat da, eta Erdi Aroko garaitik uharka kontserbatzen du, hau da, euritik datorren edateko ura gordetzeko lur azpiko gordailua.

    Azken eraberritzearen ondorioz, Nafarroako lehen kamera ilun bihurtu zen, baita interpretazio zentro ere, Erriberako hiriburuan elkarrekin bizi izan diren kulturei (judua, musulmana eta kristaua) buruzko azalpen panelak dituena. Beraz, biziki gomendatzen dizugu hori bisitatzea.

     

  • Tutera, hirietan bigarrena

    Muñoz Sola arte modernoko museoa

    Pintura gustatzen bazaizu, eta, bereziki, XIX. mendearen bigarren erdian egindako obrak, etorri museo honetara. César Muñoz Sola Tuterako margolariak, erretratugilea izateaz gain, beste genero batzuk landu zituen, hala nola paisaiak eta natura hilak. Nabarmentzen da Errealismoari eta Frantziako Inpresionismoari lotutako kalitate tekniko bikaina agertzeagatik.

Tuteran zenbat gauza dauden ikusteko!

Kokatu monumentu horiek guztiak planoan.

Festak eta jarduerak Tuteran

Hiriak oso eskaintza zabala du, inoiz aspertu ez zaitezen. Aste Santuan interes turistikoko bi festa daude: Volatin eguna eta Aingeruaren jaitsiera; udaberrian Barazkien jardunaldi eta festa zoragarriak daude; zaindariaren festa erraldoiak ospatzen dira uztailean; eta, udazkenean, berriz, “Tutera Hiria” Zinema Jaialdia Lehen Obrentzat. Gainera, beste proposamen asko daude; hemen kontatuko dizkizugu.

Tutera eta inguruko proposamen guztiak ezagutu nahi ditut

Ikusi plan guztiak
Lizarra, Donejakue bidearen Erdi Aroko izarra

Lizarra, Donejakue bidearen Erdi Aroko izarra

Nafarroako hirien hirukotea osatzeko, Lizarraz mintzatuko gara, leku zoragarri horrek balio kultural handia baitu.

Izan ere, izena “izarra”tik dator. Erromesak bidean gidatzen zituen Esne Bidea osatzen duten izarren antzera. Izan ere, Donejakueren giroa sentitzen da edonon; erromesak, ikurrak, zubiak, elizak eta jauregiak alde guztietatik. Beharbada horregatik esaten diote "Iparraldeko Toledo". Gainera, hango juderiak hiri osoa inguratzen du eta, garrantziari dagokionez, hirugarrena izan zen Tuterako eta Iruñeko aljamen atzetik. Hori dela eta, Lizarra ere Espainiako Juderien Sarean (hau da, Sefaradeko Bidean) dago.

Gogoan izan erromanikoaren hiru maisulan hauek: Nafarroako errege-erreginen jauregia, Ruako San Pedroko klaustroa eta San Migel elizako portada.

Hiri txikia bada ere, aukera ezin hobea da txango luze eta lasai bat egiteko, batez ere inguruko beste toki miresgarri batzuekin osatzen baduzu: Iratxe eta Irantzuko monasterioekin, eta Urbasa mendiko paisaiekin (hortxe dago, gainera, Urederraren iturburu  izugarria).

Etorri asteburu batean, dastatu txerrikume errea eta barazkiak, eta, gozokiak gustatzen bazaizkizu, eraman Puyko arroka gozo batzuk bueltarako.

 

  • Lizarra, Donejakue bidearen Erdi Aroko izarra

    Ruako San Pedro eliza

    Hiria azpian duen gainalde batean kokaturik, tenplu horrek XIII. mendeko elizpe eder bat du, arabiarren eraginpeko hirusta-arkuak dituena, baita  apaingarri ugari eta egundoko dorre bat ere. Barnealdean, besteak beste, hiriaren zaindaria den San Andresen kapera eta XII. mendeko klaustro bat daude. Klaustro hori Nafarroako erromanikoaren aberastasun eskultoriko handiena agertzen duten multzoetako bat da.

    Eta jarri arreta handia klaustro horretako hormarteetako bateko kapritxo apartan, zeina El Burgo de Osman eta Santo Domingo de Silosen ere agertzen baita: elkarri lotzen zaizkion lau zutabe bihurrikatuak, erdiguneko arkuteria sostengatzen dutenak.

  • Lizarra, Donejakue bidearen Erdi Aroko izarra

    Nafarroako errege-erreginen jauregia

    San Martin plaza politean, Nafarroako errege-erreginen jauregia dago. Nafarroako erromaniko zibilaren erakusgarri bakarra da, eta monumentu nazional deklaratu zen 1931n.

    XII. mendekoa da, eta fatxada ederra eta orekatua du, hiru ataletan egituratzen dena. Behealdean arku erdizirkular sendoen galeria dago; goialdean, aldiz, leihate handiak, lau arkupe txikik, kapiteldun zutabe meheetan sostengatzen direnek, banatuak. Horrez gain, bi dorre ikusiko dituzu, eta muturretako zutabeetan historiaren berri ematen duten bi kapitel daude; horietako batek Erroldanen eta Ferragut erraldoiaren arteko borroka kontatzen digu. Altxor horrek bidean geldialdi bat egitea merezi du.

    1975ean zaharberritu ondoren, jauregia Gustavo de Maeztu margolariaren museoaren egoitza bihurtu zen.

  • Lizarra, Donejakue bidearen Erdi Aroko izarra

    San Migel eliza

    Ega ibaiaren ezkerraldean dago, San Migel auzoan, hain zuzen. Auzo hori XII. mendearen bigarren erdian sortu zen, eta, bertan, frankoak eta nafarrak bizi izan ziren elkarrekin.

    Nabarmentzen da bere iparraldeko portada, erromaniko berantiarraren multzo eskultoriko adierazgarrienetako bat du eta. Tinpanoan Kristo maiestatikoa dago, eta inguruan lau ebanjelarien ikurrak, Andre Maria eta San Joan, azken judizioaren unean bitartekari arituko direnak. 

    Eraikinaren kanpoko itxura ikaragarria da: bolumen kontrajarriak ditu, adibidez, buruko dorre barrokokoak eta nabearen behealdean dagoen harri izugarria.

  • Lizarra, Donejakue bidearen Erdi Aroko izarra

    Eta eliza guzti-guztiak ikusi nahi badituzu,

    honako hauek gomendatzen dizkizugu: Hilobi Santuaren elizako XIV. mendeko portada, San Joan Bataiatzailea elizako ateak, Gaztelupeko Andre Maria eliza – non sinagoga zaharra baitzegoen–, eta hiriaren zaindaria den Puyko Andre Mariaren basilika.

    Lizarrak artea du erruz.

  • Lizarra, Donejakue bidearen Erdi Aroko izarra

    Jauregiak ere ugari dira

    Ibili karriketan barna lasai, eta hamaika jauregitxo eder eta etxetzar topatuko dituzu: Egiatarren jauregia (XVI) –egungo liburutegiaren egoitza–, Ruiz de Aldatarren etxe dotorea (XVII), Fray Diego etxea –hiriko kultur etxea–, Gobernadorearen jauregia (XVII) –Karlismoaren egungo Museoa–, eta Donejakue bideko dendetara eta ostatuetara sartzeko hainbat arku gotiko zahar.

    Kale Nagusira hurbiltzean, armarridun eraikinak eta XVIII. mendeko jauregi barrokoa (kaleko 41 zenbakian)  bisitatu behar dituzu.  Halaber, Geltokiaren eraikina (1927) ikusi behar duzu: zabalera estuko trenbidearen geltokia izan zen, eta gaur egun, berriz, autobus geltokia.

  • Lizarra, Donejakue bidearen Erdi Aroko izarra

    Festarako prest beti

    Maiatzaren 25ean, Lizarrak hiriko zaindaria den Puyko Andre Maria maitearen eguna ospatzen du. Uztailaren amaieran hurbiltzen bazara hirira, Erdi Aroan bezain apaindua aurkituko duzu, Erdi Aroko astea ospatzeko asmoz. Halaber, abuztuko lehen igandearen aurreko ostiralean, zaindariaren festa alaiak hasten dira, 7 egun irauten dutenak.

    Iraileko bigarren hamabostaldian Antzinako Musikaren Astea egiten da, eta azaroaren 30aren inguruan, asteburu batean, San Andresen azienda eta artisautza feria egiten da.

  • Lizarra, Donejakue bidearen Erdi Aroko izarra

    Eta gastronomiak zer eskaintzen digu?

    Menua kantatuko dizugu: sasoiko barazkiak, potxak, garbantzuak, boilurra, ajoarrieroa, arkumea txilindron erara eta txerrikume errea. Eta ohiko postreak aukeran: alpargatak (hostorezko pastelak), Puyko arrokak (hur eta txokolatezkoak), Santiago tarta, santxikoak (bonboi beteak) eta, amaitzeko, Idiazabal jatorri-deitura duen gazta gozo bat. 

    Eta ez ahaztu ardo bikainen lurraldean gaudela. Hori dela eta, nahi baduzu, hurbileko upeltegietako bat bisitatzen ahalko duzu.

Ikusi nahi duzu Lizarrak eskaintzen dizun guztia?

Mugitu hirian barna planoa ikusiz.

Festak eta jarduerak Lizarran

Hona hemen hirian ospatzen diren ekitaldietako batzuk: zaindariaren festa alaiak, Antzinako Musikaren Jaialdia, Erdi Aroko azoka eta, amaitzen den urtea agurtzeko, San Andresen artisautza eta azienda feria. Eta, horietaz gain, beste jarduera asko duzu eskura ongi pasatzeko.

Lizarrak eta inguruak eskaintzen duten guztia ezagutu nahi dut

Ikusi plan guztiak
  • Fiestas de Estella-Lizarra

    Pendiente

    30 jul - 05 ago

    Fiestas de Estella-Lizarra

  • Flamenco On Fire

    25 ago - 29 ago

    Flamenco On Fire

  • Museo Gustavo de Maeztu

    01 ene - 31 dic

    Museo Gustavo de Maeztu

Aizu! Honatx plan gehiago:

Ideia gehiago Nafarroan zaudenerako

Jakizu, hemen hirietako txango luzeez aritu bagara ere, Nafarroak aukera asko eskaintzen dituela txango laburrak egiteko. Hemen duzu horietako baten bat.

  • Gastronomia

    Gastronomia

    Pintxoak, barazkiak eta mundu osoan ezagutu eta onesten den sukaldaritza bat dituzu zain, txango honetan gozatzeko. Agian kiloren bat hartuta itzuliko zara etxera, baina poz-pozik, hori seguru.

  • Kultura

    Kultura

    Milaka urteko historiak ingurune ederra oparitu digute, gazteluz, katedralez, harresiz eta monumentu ugariz betea. Hona gomendio bat: murgiltze kultural honetan aprobetxatu gidari ofizialen laguntasuna, merezi du eta.

  • Atsedena eta ongizatea

    Atsedena eta ongizatea

    Paseo polit bat ematea oihanean barna aire garbia arnastuz, ur termaletan murgiltzea edo hotel xarmagarri batean atseden hartzea: horra Nafarroak eskaintzen dizkizun bizigarriak, indarrak berritu beharrean bazaude.