De Arguedas a Ochagavía

Bidea Arguedas hegoaldeko arroz-soroen ondotik hasten da. Urez betetako paraje horretatik iparrerantz egingo dugu, Bardeako basamortuaren mugagabetasunean barna. Kontrastea ikusgarria da, aurrerago eskala handiagoan topatuko dugunaren aurrerapen.
Abiatu eta berehala sartuko gara Bardean. Kontuan izan, beraz, batez ere bero handia egiten badu, ez baituzu urik topatuko 40. kilometrora iritsi arte (Zarrakaztelu). 

Bardea ibiltzea beti da gozagarria, Castildetierra eskultura harritsu ikonikoa eta Blanquizaleseko formazio geologiko bitxia lagun, besteak beste. Sakan ugari zeharkatu ondoren, El Pasora iritsiko gara. Artzainei omenaldia egiten dien eskultura bat dago han. Atzean utziko dugu lurralde berezi-berezi hori. 
Zarrakaztelun, bidearen bigarren zatia hasten da. Basamortutik Aragoi ibaiaren ibaiertzera igaroko gara. Pirinioaurrean sartzen hasiko gara pixkanaka. Ezkerretan, oso herri polita topatuko dugu: Galipentzu, benetako talaia. Bere zubi erromatarra gure igarotzearen lekuko izango da. 

Bidearen azken zatiak baratze emankorrak hartzen ditu, Aragoi ibaiak ureztatuak. Tarte erraza da hori, Zangozaraino eramango gaituena, Kaseda atzean utzita.

Pirinioaurrean barrena ibiliko gara oraingoan. Trantsizio-eremua da, hegoalde lehorraren eta ipar heze eta berdearen artean. Zangoza da abiapuntua, historia oparokoa, bai muga-herria izateagatik, Aragoiko erresumarekin, bai Donejakue Bidea handik igarotzen delako, Canfrancetik datorren adarra, zehazki. 

Hasteko, joan-etorri bat egingo dugu Xabierko gaztelura. Zinez eraikin sendoa da, Nafarroako zaindariaren jaiolekua. Zangoza ondora itzulita, Ledeara joko dugu. Han, antzinako Irati trenaren bideari jarraituko diogu. Iratiko Bide Berdea da egun, eta Nafarroako toki ikusgarrienetako batera eramango gaitu: Irunberriko arroila. 

Hurrengo herria Irunberri da, hain zehazki. XIX. mendeko gerra krudelen lukuko izan zen herria, hala nola Frantziako inbasioarena eta, ondoren, gerra karlistena. Ikusgai daude aztarna batzuk oraindik, hala nola igaro berri dugun arroilaren sarreran dagoen zubia, eraitsita, Ledeatik etorrita. 

Bidearen azken zatian, bide berdea zein aldameneko errepidea erabili beharko ditugu, aldizka. Lehengoratu eta moldatzeko lanak amaitu arte itxaron beharko da bidaia, ia osorik, bide berdetik egin ahal izateko. 

Bide honetako etapa nagusiaren zati handi bat EuroVelo3an barna doa. Hartxintxarrezko bideak eta bigarren mailako errepideak dira, eta paisaia gero eta menditsuagoa da iparrerantz jo ahala. 

Nagoretik hurbil, Itoizko urtegia inguratu eta Artziko jauregiraino iritsiko gara. Handik, egunaren lehen tarte gogorra hasten da. Izan ere, Artzibarren albo batetik joango gara, eta desnibel handia nabarituko dugu. NA-1720 errepidean barna joanez gero, txikiagoa izango da desnibel metatua. Oso zirkulazio gutxi du, gainera.

35. kilometroan, larreak zabaltzen hasten dira. Herri batzuk topatuko ditugu han-hemenka, hala nola Auritz eta Orreaga, oso xarmagarriak, Donejakue bidearen eragina jaso dutenak. 

Orreagatik atera eta berehala, EuroVelo 3 bazter utzi gabe, tarte gogor bat topatuko dugu, Pirinio betean. Orbaizetako arma-olak, 50. kilometroan, Irati oso hurbil dagoela iragartzen digu. Hormigoizko pista bat igota, Iratiko oihanera iritsiko gara, hau da, Europako pagadi-izeidi zabal eta hobekien gordeenetako batera. Irabiako urtegia inguratuko dugu orduan. Bukatzeko, Taplako lepora igo eta helmugara jaitsiko gara, asfalto gainean: Otsagabia.

Bidearen zati handi batek EuroVelo3aren trazatuarekin bat egiten du. Hartxintxarrezko bideak dira, egokitu berriak, eta, aldapa bat edo beste kenduta, erraz doa bizikleta. 

Iparrerantz jo ahala, ordea, gero eta menditsuagoa da paisaia, harizti eta pagadiek pinudien tokia hartzen dutelarik. Nagoretik hurbil, Itoizko urtegia gurutzatuko dugu atzealdeko presatik. Hainbat kilometroan urtegiaren ertz bati jarraitu, eta Artziko jauregiraino iritsiko gara. Etorkizunean zerbitzuak hartzeko prestatzen ari dira egun.

Han, hain zuzen, egunaren tarte gogorrena hasten da. EuroVelo3an jarraitzen badugu ere, Artzibarren albo batetik joango gara, hark dakarren desnibelarekin.

Lusarreta hiri txikiaren inguruan EuroVelo3 utzi eta ezkerretara joko dugu, Errorantz, bigarren mailako errepideetan barna, nagusiki. Erron, N-135 hartuko dugu, Bizkarreta-Gerendiaineraino. Handik atera eta berehala, Sorogainera joko dugu, bigarren mailako errepide batetik barna. Kilometro batzuk aurrerago, Aurizberrira doan pista hartuko dugu, eta, handik, asfalto gainean, Auritzeraino.

Hurrengoan, EuroVelo 3an barna jarraituko dugu. Erraza da hasieran, Orreagaraino, baina estreinako aldapa topatuko dugu gero. Paisaia guztiz menditsua da eta, ondorioz, bidearen profila ere. Gogortasunak, baina, bista ikusgarriak izango ditu sari, basoa zerumugarekin batzen dela dirudielarik.

12. kilometroan, Orbaizetako arma-ola topatuko dugu, Iratiko oihanaren sarreran. Une egokia da gelditu eta estatuko iparraldeko izaera militardun zentro industrial nagusietako bat izatera iritsi zenaren aurriak ikusteko. 

Aurrera jarraituz gero, hormigoizko pista batetik barna, Iratiko oihaneraino iritsiko gara, hau da, Europako pagadi-izeidi zabal eta hobekien gordeenetako batera. 

Bideak Irabiako urtegiaren inguruan gozatzeko aukera emango dizu hainbat kilometroan, harik eta oihanera sartzeko ohiko guneetako batera iritsi arte: Iratiko etxolak. Handik, Taplako lepora igo eta helmugara jaitsi besterik ez dugu, asfalto gainean: Otsagabia.